Het Uur van de Wolf
NPO Start

Het Uur van de Wolf

Verrassende documentaires over kunst en cultuur

Donderdag | 22:55 | NPO 2

Komende afleveringen

Anil Ramdas – Nooit meer thuis

Uitzending: donderdag 2 mei 2019 om 22.55 uur op NPO 2



Schrijver Anil Ramdas laat in 2012 met zijn zelfgekozen dood Nederland in verbijstering achter. Zelfs zijn beste vrienden hebben zijn abrupte einde niet zien aankomen. Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Het is één van de thema’s die regisseur Paul Cohen onderzoekt in de documentaire Anil Ramdas - Nooit meer thuis.  De film, die donderdagavond 2 mei om 22.55 uur wordt uitgezonden in Het Uur van de Wolf op NPO 2, reconstrueert het bewogen leven van de scherpzinnige immigrant uit Suriname, die uitgroeide tot een icoon van de Nederlandse intelligentsia en eindigde in een tragisch isolement.

Het fundament van de documentaire wordt gevormd door de vele spraakmakende uitspraken van Anil Ramdas uit vroegere radio- en tv-programma’s. Zijn analyses lijken gisteren uitgesproken in plaats van twee of drie decennia geleden; zo krachtig en relevant zijn z’n opvattingen over kwesties als kolonialisme en migratie.
Hij komt naar Nederland in 1977 met een heilig geloof in de zegeningen van de westerse samenleving. “Jullie hebben het over verwoesting, in plaats van over vooruitgang.” Ramdas zit vol idealen: “Ik wil de mensheid verheffen. Ik wil het niet met minder doen.”

Na een verblijf van drie jaar in India, als correspondent van NRC Handelsblad, treft hij bij terugkeer in 2003 een “verziekt” Nederland aan. Volgens zijn vriend Stephan Sanders leeft hij in de waan dat politici als Pim Fortuyn, Geert Wilders en Rita Verdonk ‘hem, en zijn soort, willen vermorzelen’. Hij raakt in de knoop met zichzelf, valt ten prooi aan angsten, vlucht in drank en botst met zijn omgeving. Zijn leven is een ‘mismatch met de tijdgeest’. Stephan Sanders: “Hij ging heel bewust het gevaar opzoeken, hij wist dat hij op het randje leefde.”

Anil Ramdas - Nooit meer thuis is niet alleen een belangrijke film voor wie de stem van Ramdas mist in het huidige debat, maar ook voor een ieder die zich net als Ramdas afvraagt: in wat voor land leef ik eigenlijk?

Regie: Paul Cohen
Productie: Selfmade Films

 

Het voorval - Armando en de mythe

Uitzending: donderdag 9 mei 2019 om 22.55 uur op NPO 2

‘Je leven wordt gevormd door wat er in je jeugd gebeurt’, aldus kunstenaar Armando. Zijn jeugd staat in het teken van één, allesbepalend voorval: tijdens de Tweede Wereldoorlog doodt een jongen in het bos een Duitse soldaat. Het verhaal komt in Armando’s werk in vele vormen terug: een noodlottig treffen, een slachtoffer die dader wordt, een schuldig bos dat alles zag maar zwijgt. Was Armando betrokken bij de noodlottige gebeurtenis of heeft hij een tragedie van mythologische proporties bedacht? In de documentaire ‘Het voorval – Armando en de mythe’ gaan filmmakers Sjors Swierstra en Roelof Jan Minneboo op zoek naar antwoorden.

Het voorval speelt een essentiële rol in het werk van schilder, schrijver, dichter, beeldhouwer, violist en theatermaker Armando (1929 – 2018). In interviews begint hij er regelmatig zelf over, maar als er wordt doorgevraagd weert hij af. Dus blijven er vragen: was hij er zelf bij betrokken of heeft hij een universele tragedie bedacht, een eigen mythe, die als rode draad door zijn omvangrijke oeuvre loopt?

Armando, de charismatische man met de koude, loerende ogen, heeft zijn fascinatie voor geweld nooit onder stoelen of banken gestoken. Hij cultiveert al sinds zijn eerste verschijning op het toneel van de kunst een gewelddadig imago. Hij laat zich portretteren met wapentuig en noemt zichzelf ‘het fenomeen Armando’. Vindt die fascinatie en het spel dat Armando ook op hoge leeftijd nog met zijn imago speelt zijn oorsprong in het voorval?

Regisseurs Swierstra en Minneboo, al lang geïntrigeerd door de mens Armando en diens knarsende oeuvre, kruipen naarmate de film vordert steeds dichter op de huid van de kunstenaar. Ze confronteren hem met het mythische beeld dat hij van zichzelf heeft geschetst. Armando geeft zich niet zomaar gewonnen, hij strijdt voor de autonomie van zijn kunstenaarschap. Zal Armando, nu het einde nadert, spreken over wat er voorviel in het bos?

De documentaire volgt het laatste hoofdstuk in het leven en het werk van één van Nederlands belangrijkste naoorlogse kunstenaars. De makers laten zien dat kunstenaar en werk samenkomen in een fascinerend gesamtkunstwerk over trauma, schuld en herinnering.

Regie: Sjors Swierstra en Roelof Jan Minneboo
Producent: Mephis Film & Television - Cécile van Eijk en Sherman De Jesus

Itzhak

Uitzending: donderdag 16 mei 2019 om 22.55 uur op NPO 2

Violist Itzhak Perlman is bepaald geen doorsnee musicus. Hij speelt net zo makkelijk met popzanger Billy Joel als met pianiste Martha Argerich. Optreden in Sesamstraat, Carnegie Hall en het honkbalstadion van The New York Mets; niets is hem te gek. Hij loopt met krukken, maar dat heeft de zestienvoudig Grammy-winnaar nooit weerhouden een topcarrière als violist op te bouwen. De inspirerende levenslust van Perlman spat van het scherm in de documentaire ‘Itzhak’ die op donderdag 16 mei om 22.55 uur door de NTR wordt uitgezonden op NPO 2.

Als kind hoort Perlman vioollegende Heifetz op de radio en is verkocht: “Viool, dat is het voor mij. Ik hoorde de klank en die beviel me.” Perlmans jeugd in Israël staat geheel in het teken van vioolspelen. Op 5-jarige leeftijd wordt hij getroffen door polio en raakt hij invalide, maar zijn liefde voor de viool is dan al ontketend. “Beoordeel me op wat ik kan, niet op wat ik niet kan.” Op 13-jarige leeftijd verhuist het talent naar New York en vervolgt zijn vioolstudie aan de beroemde Juilliard School of Music. Zijn levenshouding en doorzettingsvermogen brengen hem uiteindelijk wereldfaam en vooral heel veel spelplezier.

Want als iets opvalt aan de documentaire is het wel zijn onverwoestbare optimisme. Na het repeteren met pianist Jevgeni Kissin en cellist Mischa Maisky in zijn New Yorkse appartement dineren ze samen uit de bakjes van de afhaalchinees. Perlman toont zich een smakelijke verhalenverteller en laat de grappen over tafel vliegen, waarbij hij zelf het hardst lacht. Regisseur Chernick heeft hem en zijn vrouw Toby (al even innemend als Perlman) weten te vangen in tal van intieme momenten met vrienden en familie.

Dankzij fraai archief valt er ook muzikaal veel te genieten: we zien hem onder andere Bach, Mendelssohn, Schubert en Strauss spelen. En ook het stuk waar hij waarschijnlijk de meest bekendheid mee verwierf en waar zijn publiek over de hele wereld om vraagt: de filmmuziek van Schindler’s List.

Er is ook aandacht voor zijn docentschap. Perlman is een bevlogen leraar, die met zijn studenten het spel van grootheden als Kreisler en Heifetz beluistert en analyseert. Hij ziet het lesgeven als een essentieel onderdeel van zijn leven en zijn eigen muzikale ontwikkeling. “Hoe voller je hart, hoe meer je te geven hebt.”

Regie: Alison Chernick
Producent: Voyeur Films en American Masters Pictures